Nagrody dla detektorystów: 3,25 mld zł w pierwszym roku

Państwo może wypłacić poszukiwaczom skarbów miliardy złotych – wynika z szacunków Ministerstwa Kultury, które opisała „Rzeczpospolita”. Chodzi o nowelizację ustawy o ochronie zabytków, której przepisy mają zacząć obowiązywać od 1 stycznia 2027 r.

Co się zmieni

Zamiast zezwolenia konserwatora zabytków poszukiwacz będzie zgłaszał zamiar poszukiwań w aplikacji na smartfona. Dziś, jak podaje gazeta, uzyskanie zezwolenia może trwać nawet rok, a legalnie szuka według tych informacji tylko około 1 proc. detektorystów. Za znaleziska archeologiczne odnalezione podczas legalnych poszukiwań mają być wypłacane nagrody w gotówce – do 25-krotności przeciętnego wynagrodzenia, czyli około 222 tys. zł.

Liczby z resortu

Według szacunków ministerstwa wypłaty nagród w pierwszym roku mogą sięgnąć 3,25 mld zł. Kolejne około 3 mld zł pochłoną ekspertyzy, konserwacja i przechowywanie znalezisk. Razem to kwota zbliżona do budżetu resortu kultury na 2027 r., który wynosi 8,61 mld zł. Ministerstwo zapewnia, że środki na nagrody są zabezpieczone, ale nie odpowiedziało na pytanie, czy start przepisów zostanie przesunięty.

Wątpliwości

Prof. Maciej Trzciński z Uniwersytetu Wrocławskiego ostrzega przed „gorączką złota”, bo trudno będzie ustalić, czy zgłoszony przedmiot nie został znaleziony wcześniej. Archeologiczne mapy w systemie e-zabytek nie mają współrzędnych stanowisk. Wątpliwości budzi też zlecenie budowy aplikacji Instytutowi Łączności bez zamówienia publicznego; koszt aplikacji resort szacował w 2024 r. na 2,5 mln zł. Paweł Kozłowski, przedstawiciel środowiska poszukiwaczy, kwestionuje szacunki kosztów i przypomina, że dawni znalazcy cennych skarbów nie dostawali nagród albo tylko symboliczne.

Liczby pochodzą z szacunków ministerstwa przytoczonych przez „Rzeczpospolitą”; nie zostały niezależnie zweryfikowane.

Źródła:

• Bankier.pl, za „Rzeczpospolitą”, 15.10.2026
• Interia Biznes, za „Rzeczpospolitą”, 15.10.2026
• RMF24, 15.10.2026