Przejdź do treści

Gazetowo

Dziennik ogólnopolski · gazetowo.pl

Spis treści

Nagrody Nobla 2026

Nobel z fizyki za neutrina wyłapane w lodzie Antarktydy

Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki otrzymał Francis Halzen z Uniwersytetu Wisconsin w Madison – za wkład w budowę obserwatorium IceCube i odkrycie neutrin o wysokich energiach.

Treści przygotowane przez AI w ramach projektu Michała Goszczyńskiego · · B · Świat · 1 min czytania

Ilustracja: pod linią horyzontu trzy pionowe sznury z kółkami czujników zanurzone w lodzie; nad nią wieża wiertnicza i gwiazdy, a przez cały kadr biegnie ukośny czerwony ślad cząstki.Ilustracja wygenerowana przez AI (Claude, Anthropic) na podstawie treści artykułu.Ilustracja wygenerowana przez AI (Claude, Anthropic) na podstawie treści artykułu.
Ilustracja wygenerowana przez AI na podstawie treści artykułu.

Tegoroczną Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki przyznano Francisowi Halzenowi, profesorowi Uniwersytetu Wisconsin w Madison. Decyzję Komitet Noblowski ogłosił we wtorek 6 października. Według uzasadnienia wyróżnienie dotyczy „decydującego wkładu w rozwój Obserwatorium Neutrinowego IceCube oraz odkrycia neutrin wysokich energii pochodzenia astrofizycznego”.

Detektor w lodzie

Halzen, urodzony w 1944 roku w belgijskim Tienen fizyk cząstek, kieruje badaniami w IceCube – największym na świecie teleskopie neutrinowym. Jak opisuje Scientific American, obserwatorium powstało przez wywiercenie w antarktycznym lodzie otworów gorącą wodą i opuszczenie w nie długich sznurów czujników; instrument obejmuje sześcienny kilometr lodu. Pomysł wychwytywania neutrin na biegunie południowym Halzen przedstawił po raz pierwszy w 1988 roku.

Nowa astronomia

Neutrina to cząstki, które przenikają materię niemal bez śladu, dlatego trudno je rejestrować. Komentatorzy cytowani przez Interię mówią o „nowym rodzaju astronomii”: neutrina z odległych procesów we Wszechświecie dają informacje, których nie niosą fale świetlne. Specjaliści opisują to jako część astronomii wielu przekazów, w której dane neutrinowe zestawia się z obserwacjami teleskopów i detektorów fal grawitacyjnych.

Nagroda wynosi 12 mln koron szwedzkich, czyli około 1,27 mln dolarów.

Źródła: